Hipatia. Ada Lovelace. Marie Curie. Ángela Robles. Jane Goodall. Barbara McClintock. Margarita Salas. Emmy Noether. María Josefa Wonenburger. Ao longo da historia da ciencia e a tecnoloxía, houbo -e hai- moitas mulleres que, co seu traballo, determinaron o avance nas súas disciplinas e, polo tanto, serviron aos intereses colectivos da sociedade. Sen embargo, e agás algunhas excepcións, a historia colocounas sempre en segundo plano, no mellor dos casos, ou esqueceunas cunha nota ao pé dunha páxina.

Ana López Díaz é profesora titular de Enxeñería Mecánica da Universidade da Coruña e presidenta da Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnológas en Galicia. Nesta entrevista falamos con ela sobre os retos da igualdade e a preocupante baixada no número de matrículas de mulleres nas carreiras de base científica ou técnica.

- Un dos principais problemas para avanzar na igualdade é a falta de referentes femininas no ámbito da ciencia e a tecnoloxía. Que medidas habería que tomar para cambiar esa situación?

Como crise global, a pandemia aféctalle a toda a sociedade. E a ciencia, como parte integrante dela, non é unha excepción. Sen embargo, coma case sempre, o xénero marca unha diferenza substancial na maneira en que altera as nosas vidas. Esta cuestión xa se puxo de relevo na celebración, o pasado mes de febreiro, do Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia. Naquel momento, Nacións Unidas alertaba tanto do papel decisivo da muller na loita contra a pandemia como da súa maior exposición ás consecuencias da Covid-19.

As tecnoloxías son ferramentas democratizadoras e tractoras na xeración de emprego e oportunidades. Como en case todos os ámbitos, persisten diferenzas entre mulleres e homes que impiden a plena igualdade. Sen embargo, é indubidable que se producen avances e que, de cando en vez, as estatísticas son positivas e achegan novas esperanzadoras. E iso é así porque a sociedade avanza.

Expandir horizontes, modificar actitudes. Ese é o espírito do Día Internacional das Rapazas nas TIC, que se celebra o 22 de abril. A xornada, coordenada pola Unión Internacional de Telecomunicacións (UIT), da que España forma parte, busca promover unha contorna global que apoie ás rapazas para que realicen carreiras no ámbito das Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC). Debido á pandemia da Covid-19, o acto en Galicia desenvolveranse exclusivamente mediante multiconferencia web.

Detrás dunhas siglas poden agocharse moitas realidades. E tamén desigualdades. Ultimamente escoitamos falar moito da importancia da educación STEM. O acrónimo, acuñado pola National Science Foundation (NSF) de Estados Unidos nos anos noventa do pasado século, refírese á necesidade de investir nun novo modelo de formación baseado na ciencia, a tecnoloxía, a enxeñaría e as matemáticas (Science, Technology, Engineering and Mathematics).

Foto: Santi Alvite

África González Fernández é catedrática en Inmunoloxía no Centro de Investigacións Biomédicas (CINBIO) da Universidade de Vigo. Esta doutora en medicina e cirurxía, expresidenta da Sociedad Española de Inmunología, é un dos maiores referentes da investigación en Galicia e unha das expertas que mellor pode explicar a actual pandemia. Falamos con ela de educación, empresa, muller e da Covid-19, pero tamén do proxecto no que está actualmente traballando, unha terapia para o cancro de páncreas.

A conselleira de Emprego e Igualdade, María Jesús Lorenzana, presidiu hoxe o Pleno da Unidade Muller e Ciencia no que, con motivo do Día Internacional das Mulleres e as Nenas na Ciencia, deuse lectura e se aprobou unha declaración institucional na que se pon de manifesto o destacado papel que desempeña a muller na ciencia e a importancia de dar visibilidade o seu labor.